Samos

Over het eiland Samos
Het horen van de naam Samos zal bij veel mensen onmiddellijk het beeld oproepen van diepblauwe zeeën, prachtige stranden, witte huisjes en dat alles in de stralende zon aan een wolkenloze hemel. Wie van deze combinatie van kleuren, warmte en natuur houdt, is op Samos op de juiste plaats. Maar Samos heeft nog meer te bieden. Voor hen die nog niet eerder op dit eiland geweest zijn, vertellen wij u graag iets over dit prachtige eiland. U heeft dan alvast een kleine handwijzer als u besluit dit natuurrijke eiland te gaan bezoeken.

De naam Samos
Kenners van Oosterse talen vermoeden dat Samos zijn naam gekregen heeft van vroegere bezoekers van het Aziatische vasteland. In het oude Fenicisch bijvoorbeeld zou Sama hoog oprijzend betekenen. Daarbij zullen de eerste reizigers naar het eiland ongetwijfeld onder de indruk zijn geraakt van de hoge berg Kerketevs, waarvan de top meer dan 1430 meter boven het westelijk deel van het eiland uitsteekt. Naar verluidt zou in bepaalde Arabische talen met het woord Samos de hemel worden aangeduid en zou God, Essama genoemd worden. Er zijn ook mensen die beweren dat de naam van het eiland een erenaam is voor de bewoners vanwege hun diepe zielsleven en hun ruime geest.


Enkele mythen
Het afwisselende landschap zou Samos te danken hebben aan monsters die er hebben gehuisd voordat hier mensen woonden; de Naiades, ook wel Mijades of Miniades genoemd. Deze schepsels zouden zo tekeer gegaan zijn en zulke angstaanjagende kreten hebben geslaakt, dat de aarde erdoor omhoog geworpen werd en er overal diepe scheuren en kloven in de aardkorst ontstonden. Het volgende mythologische verhaal verklaart de faam van de wijnen van Samos. Dionysos (Bacchus), de god van de vruchtbaarheid en de wijn, vervolgde de Amazones, een oorlogszuchtig vrouwvolk, omdat zij niet op zijn avances ingingen. Toen zij bescherming zochten op Samos riep Dionysos de hulp in van de Samioten, waarna de Amazones werden afgeslacht. Als beloning voor de hulp die de Samioten hebben gegeven, onderwees Dionysos hen in de druivenbouw, schonk hen het klimaat dat de beroemde, aromatische muskaatdruif opleverde en leerde hen uiteindelijk om hier wijn van te maken. Tot slot zegt men dat aan de oever van de rivier Imvrassos, aan de zuidkant van het eiland, de godin Hera geboren werd. Toen zij daar eens haar haren stond te wassen, heeft zij de oppergod Zeus ontmoet. Ze werd later de vrouw van Zeus en was vanaf dat moment de beschermheilige van Samos. In het dorpje Ireon, dat vlakbij Potokaki ligt, zijn er nog overblijfselen van haar tempel te bezichtigen.


Samos in de loop der eeuwen
Ongeveer in het jaar 2000 v.Chr. heeft de vorst Minos een enorme culturele ontwikkeling op gang gebracht op het eiland Kreta. Andere Griekse eilanden, waaronder ook Samos, namen die ontwikkelingen op het gebied van bestuur, kunst, onderwijs en dergelijke over. Dit gebeurde overigens dikwijls niet vrijwillig. Na honderden jaren van strijden en moorden leek er een nieuwe macht te ontstaan. Dat werd het nieuwe bestuurscentrum Athene rond 600 v.Chr. Vanzelfsprekend probeerde Athene ook macht te verwerven in andere streken van Griekenland. Op Samos werd Athene gedwarsboomd en dit eiland kwam juist daardoor onder de eigen machthebber Polykrates tot enorme bloei. Tal van kunstwerken zijn juist in die tijd op Samos aangelegd; een watertunnel van meer dan een kilometer lang dwars door een berg, een enorme stadswal en geweldige havenwerken. Ook de tempel Heraion is in die tijd gebouwd. De overblijfselen van deze kunstwerken kunt u nog steeds bewonderen.

Verbond met Athene
Omstreeks 500 v.Chr. kwam ineens het wereldrijk Perzië op. De Griekse eilanden verenigden zich onder de leiding van Athene en wisten zich de Perzen van het lijf te houden. Wel viel de leider van Samos, Polykrates, door verraad in handen van de Perzen en werd hij door hen vermoord. Door dit verbond met Athene zijn al die eilanden voorgoed Grieks geworden. Dat bleef ook zo toen het Romeinse Rijk ontstond omstreeks het begin van de christelijke jaartelling. De Romeinen namen weliswaar de politieke macht over van Athene, maar de Griekse eenheid bleef bewaard. In ± 400 n.Chr. viel het Romeinse Rijk uit elkaar. Kort daarvoor had de christelijke kerk zich binnen dat grote Romeinse Rijk ineens snel uitgebreid. In Griekenland en Klein Azië bleef het Byzantijnse Rijk voortbestaan en de Christelijke godsdienst bleef bevoorrecht. Maar in Klein-Azië drong na ongeveer het jaar 800 ineens de Mohammedaanse godsdienst of islam op. Langzaam maar zeker brokkelde het Byzantijnse Rijk af totdat het in 1450 geheel instortte. De macht in het zuidoosten van Europa werd overgenomen door de islamitische Turken.

Turks bestuur
De Grieken zochten hulp in West-Europa, waar een zeer sterk Venetiaans rijk was ontstaan. Maar ook de Venetianen waren niet opgewassen tegen het groeiende, zo machtige Turkse Rijk. Dat bete-kende dat ook Samos onder Turks-islamitisch bestuur kwam om-streeks 1500. Om oor-logsschepen te bouwen, gebruikten de Turken het hout van de bossen op Samos. De Samioten besloten na geheime beraadslagingen daarom hun eigen bossen in brand te steken. In 1830, na een tien jaar durende vrijheidsoorlog, werd Griekenland eindelijk onafhankelijk. Op 11 november 1912 kwamen de leiders van Samos bij elkaar in de kerk van de heilige Spiridon te Vathi en stemden voor eenheid van Samos met het overige Griekenland. Op 2 maart 1913 werd de Unie uiteindelijk officieel bekrachtigd door de Griekse regering.

Het tegenwoordige eiland

Samos behoort tot de eilandengroep van de oostelijke Sporaden. Slechts een smalle zeestraat (± 1500 m) scheidt het eiland van Turkije. Van west naar oost is het eiland hemelsbreed gemeten ongeveer drieënveertig kilometer lang en van noord naar zuid op zijn allerbreedst twintig kilometer. Het eiland is grotendeels bergachtig. In het midden van het eiland domineert de bergrug Karvounis met als hoogste top de Profitis Ilias (1140 m), genoemd naar de profeet. Op het westelijke deel verrijst het gebergte Kerkis, waarvan de hoogste toppen de Vigla (1440 m) en de Kerketevs (1443 m) zijn. Het Kerkis-gebergte moet in de oertijd vulkanisch geweest zijn. De bergen zijn vaak hol en de vele gaten zullen ooit kraters geweest zijn.

Hoewel er tijdens de Turkse overheersing enorm veel bos is vernietigd, is Samos ook nu nog altijd één van de meest groene eilanden van Griekenland, waarbij de pijn- en olijfbomen overheersen. De rijke bomen- en plantengroei, die zich veelal uitstrekt tot aan het water van de vele, idyllische baaien maakt Samos zo fascinerend. Daarnaast liggen over het gehele eiland de historische overblijfselen van rijke culturen uit vervlogen tijden. Met name de hoeveelheid kloosters, kerken en kapelletjes vallen op. Een bezoek aan het mooiste klooster van Samos Zoodochos Pigis, dat vlakbij Possidonion ligt, is een aanrader. De weg er naartoe is al zeer de moeite waard, met een prachtig vergezicht over de zee waarop de Grieken tegen de Perzen en Turken vochten. Het klooster ligt zo’n 400 meter boven de zeespiegel, midden in een met vijgenbomen begroeid land-schap. Het is vooral bekend om de iconostase met schitterend hout-snijwerk. Samos is desondanks vooral een agrarisch eiland; olijven en druiven zijn de belangrijkste gewassen. De productie van olijfolie en diverse soorten wijn is één van de belangrijkste middelen van bestaan. De zoete muskaatwijn, die de naam van het eiland draagt, is over de hele wereld bekend.

Samos-stad
Sinds 1834 is Samos-stad de hoofdstad van het eiland. Het ligt als een amfitheater rondom een prachtige, diep het land insnijdende baai. Daar waar de baai het verst het land binnengedrongen is, ligt het oudste deel van de stad. Die eerste nederzetting heette Vathi en is heel lang de naam van de hoofdstad geweest. Sinds enige tijd is de uitgegroeide stad omgedoopt tot Samos-stad, waarvan Vathi nu nog slechts een wijk is. U moet dit oude gedeelte zeker eens gaan bezoeken. Het is een labyrint van kleine straten en steegjes, dat u samen met de architectuur van de huizen bijna de indruk geeft dat u zich in het leven van een paar eeuwen geleden waant. Het gebied rond het Pythagoras-plein is het drukste gedeelte van de stad. Midden op het plein staat een leeuw op een sokkel, het symbool van de moed en de opof-fering die de Samioten hebben betoond tijdens de Griekse Onafhankelijkheids-oorlog tegen de Turkse overheersing. Vanuit dit plein loopt een lange en gezellige winkelstraat evenwijdig aan de boulevard, met veelal kleine winkeltjes. Zoekt u een rustigere omgeving, dan kunt u terecht in het stadspark bij het oude gemeentehuis. De belangrijkste bezienswaardigheid is de Kouros van Samos, een meer dan vijf meter hoog beeld van een krijger uit de 6e eeuw v.Chr. ‘s Avonds is het prettig wandelen langs de havenboulevard van de stad met haar vele terrassen waar de Grieken flaneren.

Pythagorion
De naam Pythagorion zal een aantal onder ons wellicht bekend in de oren klinken. Deze plaats is genoemd naar de filosoof en wiskundige Pythagoras, die hier zo’n 2500 jaar geleden geboren werd. Ter nagedachtenis staat op de pier in de haven een standbeeld van deze wijsgeer. Pythagorion is een prachtige plaats met een gezellig centrum en een haven waar de historische oudheid vanaf straalt. De havenpier en de gehele kade zijn gebouwd op fundamenten uit de tijd van Pythagoras. Aan de waterkant van Pythagorion vindt u een boulevard vol vrolijk uitziende cafés, tavernes en winkels met snuis-terijen. Het stadje is dus zeer oud. Van de 2000 jaar oude stadswallen zijn er nog kilometers lange stukken intact. In het midden van Pytharorion steekt een minder oude kerk boven alles uit. Die is zo’n 150 jaar geleden gebouwd en gewijd aan de metamorfose of transfiguratie van Christus. Naast deze Metamorfosekerk vindt u de Kastro, de burcht van een vrijheidsheld uit de vorige eeuw, Lycurgus Logothetis. Even buiten het centrum van Pythagorion, op de helling van de berg Kastri, staat het klooster Panagia Spiliani. Alleen al om het prachtige panorama van hier uit is het de moeite waard om deze plek eens te bezoeken. Bij het klooster vindt u eveneens een grot, waarin een kapel is ingericht.

Het achterland van Pythagorion
Als u voor een verblijf in Pythagorion kiest, wilt u misschien ook de omgeving wel eens verkennen. Probeert u dan de volgende route eens. Het is een mooie en lange wandeltocht, maar ook goed te doen per auto in een ochtend. U volgt de hoofdweg vanuit Pythagorion in westelijke richting. Bij de tweede splitsing gaat u linksaf. Die weg brengt u naar het gebied van Ireon. Aan de linkerkant is daar een weg die u naar de ruïnes van de tempel van Hera brengt. Het Heraion is in archeologisch opzicht de meest interessante plek van Samos. Deskundigen hebben berekend dat de tempel 108 meter lang moet zijn geweest, 54 meter breed en 25 meter hoog. Nu staat er nog slechts één pilaar overeind. Weer terug op de weg vindt u voor de afslag naar Mili en Pagondas een voetpad aan uw linkerzijde. Als u dat volgt, komt u bij de burcht van Saranakis. Deze Nikolaus Saranakis zou de burcht hebben gebouwd om zich te beschermen tegen zeerovers. Als u de weg verder volgt naar Mili komt u weer bij een afslag. Deze weg gaat naar Pagondas, dat bekend staat om de grote waterbron midden in het dorp. Tevens zijn er in dit dorp twee kerken, beide ongeveer 200 jaar oud. Om uw weg te vervolgen, moet u eerst terug naar de weg. Daar vervolgt u uw reis naar Mili. Als u nog niet moe bent, kunt u de weg nemen naar Koumadarei. Nog voor die plaats komt u langs het mooie klooster Megalis Panagias dat meer dan 400 jaar oud is. In het klooster zijn mooie fresco’s te bewonderen, maar ook de ikonostase is schitterend. Als u bij Koumadarei rechtsaf gaat, ziet u bij het dorp Mavratzei nog een klooster, het beroemde Timiou Stavrou klooster. Het is een kleine 100 jaar ouder dan het eerder genoemde klooster.

Kokkari
Aan de noordkust, ongeveer tien kilometer westwaarts van Samos-stad, ligt tussen twee prachtige baaien met glashelder water in het groene en bergachtige landschap het schilderachtige vissersdorpje Kokkari. Aan weerszijden van dit pittoreske vissersdorp strekken zich lange stranden uit. Het centrum van het dorp is een en al leven en beweeglijkheid. Die gezellige drukte heeft het waarschijnlijk te danken aan de wirwar van nauwe straatjes en stegen met een aaneenschakeling van winkels, bars en tavernes. Maar als u liever aan zee wilt zitten om iets te eten of te drinken, dan heeft u de keus uit talrijke terrassen aan de haven en om lekker ontspannen te kijken naar de zee en de flanerende voorbijgangers. Er is een goede busverbinding met Samos-stad en het noordwesten van het eiland.

De omgeving van Kokkari
Om de omgeving van Kokkari te verkennen, zou u de volgende route kunnen nemen. U gaat westwaarts richting Avlakia. Even voorbij dit dorp splitst de weg zich. Vervolgens gaat u linksaf richting Vourliotes. Zoals bij zoveel routes die u de bergen in voeren, wordt u verrast met schitterende panorama’s over de bergen en de noordkust. Ongeveer halverwege de klim kunt u even rechtsaf om bij de bron van Pnaka water te drinken of bij de gezellige taverne in de buurt te genieten van de traditionele gerechten die men daar serveert. U vervolgt de weg naar Vourliotes. Ga zeker even zitten op het dorpsplein en genieten van de rust die het dorp uitstraalt. Het dorpsplein is één van de meest knusse van Samos. Vlak voor de parkeerplaats gaat de weg naar het klooster Moni Vronda. Onderweg heeft u een mooi uitzicht over Kokkari. Vanuit Moni Vronda kunt u nog verder de bergen in. Het is een uitdaging om het op alle kaarten vermelde kasteel Louloudes te vinden. Het ligt op de top van een berg, maar het is zelfs voor de Grieken een uitdaging om het kasteel te vinden. U vervolgt hiervoor de weg naar boven. Waar een slagboom u de weg verspert, gaat u linksaf richting de berg Lazarus. Even verder volgt u het bordje Mitilini, linksaf. Ongeveer op het hoogste gedeelte van de weg dient u te klauteren naar kasteel Louloudes. Vindt u het niet, dan is dat geen ramp. Het wonderschone uitzicht boven op de berg vergoedt alle moeite. Van hieruit kunt u de gehele noordoostkust zien. Als u met de auto bent, dient u dezelfde weg terug te nemen. Bent u te voet, dan kunt u vanaf het klooster Moni Vronda een mooie wandelroute nemen over de berg naar Kokkari.

Agios Konstantinos
Wij meenden er goed aan te doen een plaats te selecteren die nog niet is ontdekt door de grote reisorganisaties. Een plaats voor iedereen die ongestoord in de ongerepte natuur wil wandelen en kennis wil maken met de oorspronkelijke Griekse leefwijze. Aan de noordkant van het eiland ligt het dorp Agios Konstantinos. Het ligt op het mooiste, meest groene en schilderachtige gedeelte van het eiland. Het nogal smalle, uitgerekte dorp is gebouwd tussen de kustweg en de zee. Vlak langs de zee vindt u de oude huizen, de knusse kruide-nierswinkels en de gezellige tavernes. Zij zijn allemaal in originele stijl gebouwd. De stoelen en de tafels mogen dan wiebelig zijn, het echte Griekse eten is er overheerlijk. U kent die mooie reclamefoto’s van Griekenland met vissers-boten en drogen-de netten op de kade. Hier overtreft de werke-lijkheid de meest kunstzinnige foto’s. Dit is de ideale plek voor een vakantie tussen en met de Grieken. In het dorp zelf is aan de kade een klein kiezelstrand. Naar het dichtstbijzijnde strand loopt u ongeveer een kwartier. Vanuit Agios Konstantinos is er een goede busverbinding met Kokkari en Samos-stad. Deze bus stopt ook bij de bekende stranden Tsabou, Tsamadou en Lemonakia.


Het gebied achter Agios Konstantinos
Indien u vanuit Agios Konstantinos richting Kokkari gaat, komt u bij de plaats Platanakia. Dit is een prachtige rustige plek vol platanen dat dichtbij Villa Agios ligt. Een kleine weg splitst zich van de kustweg af, u passeert een diep ravijn vol met platanen, laurierbomen, mirtebosjes en een snelstromende beek. Dit ravijn wordt Aidonia ofwel Nachtegaalvallei genoemd, omdat u in de lente en zomer nog voor zonsopgang de nachtegaal kunt horen zingen die hier nestelt. Er is een taverne, die naar deze kloof genoemd is en waar op verschillende avonden in de week live muziek wordt gespeeld. Een kilometer voorbij Platanakia ligt aan de rechterkant Valeontates, een verlaten dorp. Het volgende dorp Maolates ligt zes kilometer verder. De straat die door het dorp gaat, loopt parallel aan een kloof. Hier kunt u genieten van al het groen dat karakteristiek is voor het eiland. Als u door Manolates naar boven loopt, staat u op een gegeven moment bij een splitsing voor een klein wit huisje met mintgroene kozijnen en trap-leuning. Als u hier rechts gaat en direct daarna weer rechts komt u op een wandelpad dat u langs wijngaarden voert. Als u de blauw gemarkeerde route volgt, brengt dit pad u bij het volgende karakteristieke bergdorpje Stavrinides. Onderweg heeft u weer prachtige uitzichten op Ano en Kato Agios Konstantinos en ziet u achter u Manolates liggen. Vanaf Stavrinides kunt u via de weg naar beneden lopen. Onderweg doet u dan het vierde dorpje, Ambelos, aan.

De stranden van Samos
Psili Ammos
Letterlijk betekenen deze woorden fijn zand. U vindt het ten oosten van de stad Pythagorion. Het is er ideaal voor families met kleine kinderen, omdat de zeebodem zeer geleidelijk afloopt.

Mikali
Een rustig kiezel-strand met een lengte van twee kilometer. Het ligt één kilometer voor het strand van Psili Ammos.

Potokaki
Een mooi uitgestrekt zand- en kiezelstrand tussen Pythagorion en Ireon.

Lemonakia en Tsamadou
Ongeveer een kilometer westelijk van Kokkari. Vooral Tsamadou wordt geroemd om het kristalheldere water. Planten, bomen en struiken groeien hier tot vlak aan het kiezelstrand en de zee.

Tsabou
Dit mooie kiezelstrand ligt tussen de dorpen Kokkari en Agios Konstan-tinos. Het ligt het dichtst bij het laatste dorp, ongeveer twee kilometer.

Votsalakia
Dit strand ligt wat verder weg van de stad, aan de zuidkust bij het plaatsje Marathokambos. Het bestaat uit zand vermengd met kiezel.

Chrisi Ammos
Letterlijk staat hier gouden zand. Het wordt dan ook het mooiste strand van Samos genoemd. Het zand is zo fijn dat het op goud lijkt. Het ligt slechts drie kilometer van de plaats Votsalakia.

Potami
Het ligt ver, op ongeveer dertig kilometer afstand, van Samos-stad, dichtbij de plaats Karlovasi aan de noordkust. De omge-ving is rijk begroeid en er zijn watervallen in de buurt.

Megalo Seitani
Dit is één van de mooiste stranden en gelegen op de westpunt van het eiland. Het is echter alleen te voet of met een bootje te bereiken.


Excursies
Efeze/Kusadasi
Als u zich interesseert voor de Griekse en Romeinse oudheid, dan is een bezoek aan Efeze in Turkije, dat op zo’n kleine afstand ligt, de moeite waard. De stad werd meer dan 3000 jaar geleden gesticht en maakte de grootste bloeiperiode door in de 2e en 1e eeuw v.Chr. toen de Romeinen er de scepter zwaaiden. Het mooie van Efeze is dat veel van de overblijfselen zo goed bewaard zijn gebleven, dat u zich makkelijk een voorstelling kunt maken van het leven in vroegere tijden. ’s Middags kunt u naar Kusadasi, waar u nog wat tijd heeft om de stad te bekijken, rond te neuzen in de ontelbare winkelstraatjes of het strand op te zoeken.

Patmos
Patmos behoort tot de eilanden-groep Dodekanesos. Met haar onre-gelmatige vorm en vele kleine baaien biedt Patmos een schilderachtige aanblik en heeft het een heel ander karakter dan Samos. Vanuit Pythagorion is Patmos ongeveer twee uur varen. Patmos, ook wel het Heilige Eiland genoemd, is met name bekend om de grot van Johannes en het gelijknamige klooster.

Jeepsafari
De jeepsafari is de manier om het eiland Samos op een heel avontuurlijke wijze te ontdekken. Onder leiding van een ervaren gids gaat u het ruige en onbekende binnenland van het eiland verkennen. Gedurende deze tocht kunt u volop genieten van het mooie, ongerepte binnenland van Samos en de ver-schillende kleine bergdorpen die bezocht worden. ‘s Morgens is er een korte stop voor koffie en ‘s middags stopt u iets voor de lunch.

Picknicktocht met een vissersboot
Deze excursie bestaat uit heerlijk relaxen, zonnen en varen. U stapt ‘s morgens op een originele Griekse kaïk. De kapitein ontvangt u met muziek en een hapje en een drankje. Na ongeveer een uur varen langs de mooie zuidkust van Samos komt u aan op een prachtig strand op het eilandje Samiopoula. Achter u ziet u de bergen van het eiland Samos. Op het strand heeft u rustig de tijd om te zonnen, te zwemmen en te snorkelen. De kapitein houdt zich ondertussen bezig met het bereiden van de maaltijd, waarbij de barbecue natuurlijk niet ontbreekt. Ook na de lunch is er nog tijd om van de zon te genieten. Na deze ontspannen en gezellige dag vaart u weer naar Samos.

Eilandtour
Tijdens deze tocht per bus ziet u een groot deel van Samos. U kunt onderweg genieten van het prachtige, afwisselende landschap. Gedurende de dag bezoekt u veel interessante plaatsen waar u rustig rond kunt kijken en korte wandelingen kunt maken over bijzondere delen van het eiland. U bezoekt onder andere het oude stadsdeel van de hoofdstad, het klooster Timiou Stavrou en een pottenbakkerswerkplaats. Bij een idyllische plek in de groene binnenlanden gaat u lunchen. Deze tour is een aanrader voor jong en oud.

Het klimaat van Samos
Normaliter is april op Samos al een ‘korte-broeken-maand’. U kunt erop rekenen, dat u al heel wat uurtjes in de zon kunt doorbrengen om te genieten van de natuur. De bloemen zijn dan op hun mooist. Achter de stranden treft u dan een onvoorstelbaar mooi en bloeiend landschap aan. De dagtemperatuur kan, als de zon het hoogst staat, oplopen tot waarden van ruim boven de twintig graden. De zee is daarentegen nog wel fris. In mei stijgt de temperatuur van het zeewater snel tot gemiddeld 20ºC. Op het warmst van de dag gaat de temperatuur royaal richting 25ºC. In juni en september is het volop zomer en in juli en augustus is de zon op zijn sterkst. Aan de noordkant van Samos staat vrijwel steeds een lekker briesje vanuit zee dat verkoeling brengt.